Mijëra shqiptarë që jetojnë jashtë duan të blejnë në atdhe. Për disa është një apartament për familjen në Tiranë, për të tjerë një shtëpi buzë detit, një vend për pension ose një investim ndërsa çmimet ende po rriten. Por blerja nga një shtet tjetër ngre pyetje të vërteta. A mund të blej nëse jetoj jashtë? A duhet të fluturoj sa andej-këtej për çdo nënshkrim? Si ta di se prona dhe shitësi janë të vërtetë? Si t’i transferoj paratë në mënyrë të sigurt?
Ky udhëzues e shpjegon të gjithë procesin qartë, që ta dini se çfarë t’ju presë para se të filloni.
Po, mund të blini
Shqiptarët jashtë dhe shtetasit e huaj kanë në thelb të njëjtat të drejta pronësie si banorët. Apartamentet, shtëpitë dhe shumica e tokave janë të hapura për t’u blerë në emrin tuaj. Përjashtimi kryesor është toka e madhe bujqësore, e cila ka kufizime për individët. Për një apartament, shtëpi ose truall normal, fakti që jetoni jashtë nuk është pengesë.
Procesi i blerjes, hap pas hapi
Procesi në Shqipëri është ndërtuar për të mbrojtur blerësin, kryesisht përmes rolit të noterit. Thjesht:
1. Gjeni pronën dhe bini dakord për çmimin. Zakonisht përmes një agjenti imobiliar që njeh zonën dhe dokumentacionin.
2. Rezervojeni. Një kontratë paraprake dhe një kaparë e mbajnë pronën dhe fiksojnë kushtet e rëna dakord ndërsa bëhen verifikimet.
3. Paguani përmes noterit, jo te shitësi. Paratë e blerjes kalojnë në llogarinë e noterit dhe jo drejtpërdrejt te shitësi. Kjo është mbrojtja kryesore. Shitësi nuk i merr paratë derisa gjithçka të jetë në rregull.
4. Nënshkruani kontratën përfundimtare. Pasi shuma e plotë është te noteri dhe verifikimet janë të pastra, nënshkruhet kontrata përfundimtare e shitjes dhe pronësia kalon te ju.
5. Regjistroni pronën. Prona regjistrohet në emrin tuaj në regjistrin e pasurive të paluajtshme, që është prova zyrtare se është e juaja.
Blerja nga larg: pjesa që ka më shumë rëndësi për diasporën
Nuk është nevoja të jeni fizikisht në Shqipëri për çdo hap. Ky është shqetësimi më i madh i blerësve nga diaspora, dhe zgjidhja është e thjeshtë dhe e zakonshme: prokura.
Një prokurë i lejon një personi që ju i besoni, shpesh një avokati, të nënshkruajë dokumente dhe të kryejë hapa në vend në emrin tuaj, ndërsa ju qëndroni jashtë. Zakonisht mund ta përgatitni në një ambasadë ose konsullatë shqiptare në vendin ku jetoni, ose përmes një noteri, dhe ta legalizoni për përdorim në Shqipëri. Me të, përfaqësuesi juaj mund ta përfundojë pjesën më të madhe ose të gjithë blerjen pa pasur nevojë të udhëtoni vazhdimisht.
Shumë blerës nga diaspora e përfundojnë të gjithë blerjen në këtë mënyrë. E rëndësishme është t’ia jepni prokurën dikujt vërtet të besueshëm dhe ta mbani të kufizuar vetëm për këtë transaksion.
Verifikimi që prona është e ligjshme: mbrojtja më e rëndësishme
Këtu qëndron rreziku i vërtetë, dhe këtu një agjent i mirë dhe një avokat e vlejnë pagesën. Para se të paguani çfarëdo gjëje përtej rezervimit, pronësia duhet të verifikohet në regjistrin e pasurive. Doni të konfirmoni tri gjëra:
Që shitësi e zotëron vërtet pronën. Që nuk ka hipoteka, borxhe ose mosmarrëveshje ligjore mbi të. Dhe që prona është e regjistruar siç duhet, me lejet e ndërtimit në rregull.
Bëni kujdes të veçantë me ndërtimet informale ose pa leje, që ekzistojnë në një pjesë të tregut. Një ndërtesë ose shtesë që nuk është regjistruar kurrë siç duhet mund të shkaktojë probleme serioze më vonë. Një agjent i besueshëm nuk e fsheh këtë, dhe një avokat e verifikon si rregull.
Kostot për të llogaritur
Përveç çmimit të vetë pronës, llogarisni tarifat e noterit, tarifën e regjistrimit dhe, për ndërtimet e reja të blera nga ndërtuesi, një tarifë bashkiake. Ka edhe komisionin e agjentit. Shifrat e sakta ndryshojnë me kohën, ndaj konfirmojini tarifat aktuale me agjentin ose noterin tuaj, por ideja është të llogaritni një rezervë mbi çmimin bazë, që të mos ju zërë në befasi në fund.
Transferimi i parave në mënyrë të sigurt
Paratë transferohen nga jashtë në llogarinë e noterit me transfertë bankare. Mbani të dhëna të qarta për çdo transfertë, lini kohë që pagesat ndërkombëtare të kalojnë, dhe merrni parasysh këmbimin valutor.
Një rregull ju mbron më shumë se çdo tjetër: mos dërgoni kurrë kaparë ose pagesë në një llogari personale që nuk mund ta verifikoni. Transaksionet e ligjshme kalojnë përmes noterit dhe kontratave të rregullta. Nëse dikush ju kërkon të dërgoni kaparë në një llogari private para kontratave dhe verifikimeve, ndaluni.
Shenjat për të cilat duhet treguar kujdes
Presion për të paguar shpejt. Kërkesa për të dërguar kaparë në një llogari personale. Një agjent ose shitës që nuk ju tregon dokumentet e regjistrit ose nuk i vendos gjërat me shkrim. Një çmim që duket tepër i mirë për të qenë i vërtetë. Ngurrim për të përfshirë një noter ose avokat.
Secila prej tyre është arsye për të ngadalësuar dhe verifikuar. Shitësit dhe agjentët e ndershëm e presin që ju të bëni verifikimet tuaja.
Të punoni me agjentin e duhur
Blerja nga jashtë është e thjeshtë kur punoni me një agjent që i kupton blerësit nga diaspora, komunikon qartë në gjuhën tuaj dhe e trajton verifikimin dhe dokumentacionin siç duhet. Agjenti është sytë tuaj në terren.
Pikërisht këtë boshllëk u ndërtua të mbyllë Troja. Troja i lidh blerësit nga diaspora dhe ata ndërkombëtarë me agjentët shqiptarë, dhe i publikon pronat në shqip dhe anglisht, që ju të kërkoni në treg kudo që jetoni dhe të bashkëpunoni me agjentë të mësuar me blerës nga jashtë.
Përfundimi
Blerja e një prone në Shqipëri nga jashtë është diçka që mijëra njerëz e bëjnë me sukses çdo vit. Struktura e procesit, ku noteri mban paratë dhe regjistri konfirmon pronësinë, është krijuar për t’ju mbrojtur. Me një agjent të besueshëm, një avokat për verifikimet dhe një prokurë për hapat ku nuk mund të jeni vetë, distanca pushon së qeni pengesa që duket në fillim.
Ky udhëzues është informacion i përgjithshëm, jo këshillë ligjore. Rregullat, tarifat dhe procedurat e pronës mund të ndryshojnë, ndaj konfirmoni detajet aktuale me një agjent, avokat ose noter të kualifikuar para se të vendosni.
